خواجه نصير الدين الطوسي
90
آغاز و انجام ( فارسي )
اين كريمه نيز دلالت دارد بر اينكه انسان غير از اين هيكل محسوس است بلكه بذات خود جوهر مدرك است و به خرابى بدن فانى نمىشود و تألم و التذاذ و ديگر ادراكاتش توقف بر بدن ندارد . وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ 1 هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ 2 هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ 3 مشابه اين آيات كريمه چند آيت ديگر نيز هست . نفرمود بما كنتم تعملون يا مما كنتم تعملون ، براى اين كه افاده فرمايد جزا نفس عمل است ، و همچنين آيات ديگر . قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ 4 آيهء كريمه انسان را نفس عمل معرفى كرده است كه آن فرزند ناصالح عمل غير صالح است و تقدير كلمه ذو كه انه ذو عمل غير صالح ، و هم است . و قرائت عمل به صورت فعل و نصب غير ، مرجوح است زيرا قرائت مشهور كه از هر حيث بهترين قراآت است قرائت حفص و ابو بكر از عاصم است . امين الاسلام طبرسى در مجمع البيان آورده است كه قرائت حفص از عاصم ، قرائت امير المؤمنين على عليه السلام است مگر در ده كلمه . و علامهء حلى در تذكرة الفقهاء فرمود آن ده كلمه را ابو بكر در قرآن آورده است كه روايت ابو بكر از عاصم كاملا همان قرائت امير المؤمنين ( ع ) است و بقرائت هر دو انه عمل غير صالح به فتح ميم و تنوين لام و رفع غير است ، پس بدان كه جنت و نار در ارواحاند نه ارواح در جنت و نار ، بلكه در اطلاق كلمهء در كه مشعر به ظرفيت است خيلى دقت بايد . ( 1 ) - يس 55 ( 2 ) - اعراف 148 ( 3 ) - آخر مطففين ( 4 ) - هود 46